0

Het is vrij veel in het nieuws geweest: door de nieuwe Wet Auteurscontractenrecht die sinds 1 juni van dit jaar geldt, is de positie van schrijvers, componisten en muzikanten verbeterd. In deze wet zijn namelijk regels over ‘exploitatieovereenkomsten’ opgenomen. Wat dat zijn en wat er door de wet is veranderd, lees je in deze blog.

Wat zijn exploitatieovereenkomsten?
Een exploitatieovereenkomst ziet op het toegankelijk maken (‘exploiteren’) van werken voor het publiek. Veel schrijvers, componisten en muzikanten zijn voor de exploitatie van hun werken afhankelijk van uitgevers of platenmaatschappijen. Om de exploitatie van hun werken (zoals boeken of muziek) mogelijk te maken, verlenen zij exploitatiebevoegdheden aan organisaties als LIRA of Buma/Stemra.

'Er is geen sprake van een exploitatieovereenkomst wanneer een werk in opdracht van een ander is gemaakt, en het werk alleen is bedoeld voor gebruik door die ander'

Er is geen sprake van een exploitatieovereenkomst wanneer een werk in opdracht van een ander is gemaakt, en het werk alleen is bedoeld voor gebruik door die ander. Denk hierbij aan logo’s, huisstijl, websites, productverpakkingen, (foto) illustraties en jingles. Daarnaast gelden de regels niet als de werkgever als de maker kan worden aangemerkt. Als je bijvoorbeeld als freelance fotograaf opdrachten uitvoert, of als je als designer in dienst van een modehuis kleding ontwerpt, is er dus geen sprake van een exploitatieovereenkomst. Omdat deze nieuwe wet wel regelmatig wordt genoemd, bespreek ik hierna de belangrijkste veranderingen.

Wat zijn de belangrijkste veranderingen?


1. Maker heeft recht op een (aanvullende) billijke vergoeding
De maker heeft recht op een in de overeenkomst te bepalen ‘billijke vergoeding’ voor het verlenen van exploitatiebevoegdheden. De hoogte van deze vergoeding is afhankelijk van alle omstandigheden van het geval. De wetgever geeft hier geen nadere invulling aan.

Daarnaast heeft de maker recht op een aanvullende billijke vergoeding, wanneer zijn werk via een onbekende exploitatievorm wordt aangeboden. Er is sprake van een ‘onbekende’ exploitatievorm als deze exploitatie bij het sluiten van de overeenkomst nog niet bekend was.

2. Bestsellerbepaling
De maker heeft ook recht op een aanvullende billijke vergoeding, wanneer de overeengekomen vergoeding een ernstige onevenredigheid vertoont in verhouding tot de opbrengst van de exploitatie van het werk (‘bestsellerbepaling’). Wanneer een schrijver bijvoorbeeld voor zijn boek een zeer kleine vergoeding ontvangt van zijn uitgever, en zijn boek vervolgens een bestseller wordt, heeft de schrijver recht om daarvan mee te profiteren.

3. Non-usus bepaling
De maker kan de overeenkomst ontbinden wanneer de exploitant zijn werk niet binnen een redelijke termijn in voldoende mate exploiteert, of niet langer in voldoende mate exploiteert. Een exploitatieovereenkomst is ervoor bedoeld dat de exploitant het werk onder de aandacht brengt bij een publiek, en door deze bepaling wordt de exploitant geprikkeld dat ook echt te doen.

'Een bepaling waarbij royalties worden gebaseerd op bruto bedragen waarop onbeperkt aftrekposten in mindering kunnen worden gebracht, zodat netto niets aan de maker wordt uitgekeerd, is onredelijk bezwarend'

4.Onredelijk bezwarende bedingen vernietigbaar
De maker
kan een beding waarin voor een onredelijk lange of onvoldoende bepaalde termijn aanspraken worden bedongen voor de exploitatie van nog niet bestaande (toekomstige) werken, en andere onredelijk bezwarende bedingen, vernietigen. Zo is een bepaling waarbij royalties worden gebaseerd op bruto bedragen waarop onbeperkt aftrekposten, zoals promotiekosten, in mindering kunnen worden gebracht, zodat netto niets aan de maker wordt uitgekeerd, onredelijk bezwarend.

Ook de zogeheten kickbackregeling op grond waarvan een maker de vergoeding die hij van een collectieve beheersorganisatie heeft ontvangen, gedeeltelijk moet terugbetalen aan de opdrachtgever, kan onredelijk bezwarend zijn. Hiermee wordt namelijk het hele systeem van collectief beheer omzeild, en dat is natuurlijk niet de bedoeling.

Geen afstand van rechten
De bepalingen uit de Wet auteurscontractenrecht zijn van dwingend recht. Dit betekent dat er niet contractueel van kan worden afgeweken. Tot slot zijn sommige bepalingen, waaronder de non-usus bepaling en het vernietigen van onredelijk bezwarende bedingen, ook met terugwerkende kracht van toepassing op overeenkomsten die vóór 1 juli 2015 zijn gesloten.

Reageer op dit artikel
Marieke Neervoort

Door Marieke Neervoort op

Lees meer artikelen van Marieke

Read next…

Reacties